Geschiedenis - Nieuwendijk Sijt

Ga naar de inhoud

Hoofdmenu:

Geschiedenis

Over Nieuwendijk

Geschiedenis

Jaartallen

1646

Ontstaan van de Nieuwen Dijk

29-4-1741

Dijkdoorbraken in Nieuwendijk

1811

Napoleon komt langs

20-10-1833

Ds. Gezelle Meerburg wordt predikant te Almkerk

24-11-1835

Ds. Gezelle Meerburg als predikant afgezet

1836

Meer dan 400 leden scheiden zich af van de Hervormde gemeente.Hardhandig optreden tegen bijeenkomsten van Afgescheidenen. Militairen worden in Nieuwendijk ingekwartierd. Afgescheiden krijgen toestemming om bijeen te komen in een schuur

1838

Militairen verlaten voor de tweede keer het dorp

1840

Het afgescheiden kerkje aan de Kildijk erkent. Landbouwschuur aan straatwegstoep ingericht als kerkzaal

6-11-1851

Jongenskostschool geopend

1878

Bouw van openbare school. Nieuw kerkgebouw gereed

1879

Samenvoeging van de gemeenten Almkerk en Emmikhoven

15-11-1891

Oprichting van jongelingsvereniging "De Zaaier"

26-11-1894

Overlijden van herenboer Arie den Dekker, die heel veel voor Nieuwendijk heeft betekend

1898

Oprichting AR-kiesvereniging 'Vreest God - eert den koning'

1904

Bouw van stoomgemaal met bijbehorende huizen gereed

3-9-1906

Eerste melkfabriek geopend

30-9-1907

Nieuwe grote Christelijke Lagere school geopend

1911

Korenmolen van gebroeders Walraven door brand verwoest

22-4-1915

Felle brand verwoest 17 boerderijen en huizen

1922

Sluiting openbare school

1937

Het houten gebouw Tavenu als dorpshuis geopend

28-8-1939

Mobilisatie strijdkrachten. Soldaten op het fort

13-5-1940

Duitse troepen naderen Keizersveer. Brug over de Bergsche Maas opgeblazen

12-12-1944

Zware granaatbeschieting. 17 inwoners van Nieuwendijk komen om het leven

15-4-1945

Laatste granaatbeschieting op het dorp

17-7-1945

Oprichting sportvereniging Altena

1-2-1953

Watersnoodramp. Verschillende dijkdoorbraken Veel huizen door het water overspoeld.

15-5-1959

Hervormde kerk ingewijd

1960

Brug bij Gorinchem gereed. Start aanleg A27

1973

Zwembad Den Doorn in gebruik genomen. Eerste popavond van Promani (voorloper Xinix)

18-6-1976

De 12-klassige basisschool 'de Regenboog' in gebruik genomen

5-6-1982

Tennisbanen op de Hei geopend

1983

Sporthal de Iris in gebruik genomen

29-7-1984

Vermissing van Germa van de Boom

28-4-1995

Inhuldiging oorlogsmonument in Oslopark

1996

Viering 350-jarig bestaan van Nieuwendijk

28-7-2014

Wateroverlast door noodweer

De geschiedenis in het kort

Het Brabantse dorp Nieuwendijk is in de zeventiende eeuw ontstaan langs de gelijknamige dijk, die in 1646 gereedkwam. Door deze dijk kon een poldergebied worden ontgonnen - het Nieuwland van Altena - dat op het open Biesboschwater werd heroverd. In de waterkering werden drie sluizen aangebracht, die vlak bij elkaar lagen en het door windmolens aangevoerde water uit de poldergebieden loosden. In de buurt van de sluizen hebben zich de eerste bewoners van Nieuwendijk gevestigd zoals de molenaars en andere waterschapmedewerkers. Zij kregen spoedig gezelschap van enkele boeren, die op en langs de dijk gingen wonen en in de nieuwe polder landbouw- en weidegrond verwierven. Ook verschenen er in de kleine buurtschap de eerste kleine arbeiderswoningen voor de mannen die werk vonden bij de boeren en in de rietgorzen en grienden van het eenzame, ruige en bijna onbereikbare Biesboschwaterland.

Het ongeveer twee kilometer lange dijkdorp is al in de zeventiende eeuw opgedeeld tussen drie ambachten - later gemeenten. De bestuurlijke gescheidenheid is pas in 1973 opgeheven. Nieuwendijk behoort nu tot de gemeente Werkendam. In de 18e eeuw is de buurtschap uitgegroeid tot ongeveer 500 inwoners. De Nieuwendijkers komen meer in het nieuws als zij direct betrokken worden bij de kerkelijke moeilijkheden in de jaren dertig van de 19e eeuw. De afscheiding van een aantal gelovigen uit de Nederlands Hervormde kerk en de daarop volgende harde maatregelen tegen de zogenaamde "scheurmakers" brachten grote beroering in het dorp. De rijke herenboer A. den Dekker steunde in belangrijke mate de afscheidingsbeweging en maakte het mede mogelijk dat een eigen afgescheiden kerk in Nieuwendijk kon ontstaan. Van hem gingen enkele jaren later ook de impulsen uit voor de bouw van een christelijke internaat voor jongens in Nieuwendijk (1851) en een daarin ondergebrachte school met de bijbel voor de dorpskinderen. Inmiddels is de buurtschap uitgegroeid tot een behoorlijk dorp waarin goede kansen werden geboden aan een bloeiend organisatie- en verenigingsleven.

In de loop van de jaren ging de griend- en rietcultuur steeds verder achteruit en nam het aantal nodige arbeiders in de agrarische sector af. Een belangrijk deel van de arbeidersbevolking heeft toen werk gevonden in weg- en waterbouw. Velen van hen waren alleen in de weekenden thuis. Het dijkdorp is met name in de 20e eeuw verblijd geworden met een gevarieerd verenigingsleven. Een scala aan culturele verenigingen trekt veel liefhebbers en hardwerkende leden.

De laatste decennia van deze eeuw gaven door ruilverkaveling, bruggen over de rivieren en aanleg van wegen een ontsluiting van het voorheen geïsoleerde gebied te zien. Het dorp Nieuwendijk - nu met ongeveer 3500 inwoners - heeft van deze ontsluiting ook kunnen profiteren onder andere door de aangelegde rijksweg A27. Het dorp heeft veel schade - ook immateriële - opgelopen tijdens oorlog en watersnood. Maar de samenleving is deze calamiteiten te boven gekomen. De woningbouw is geïntensiveerd, een modern schoolgebouw en een nieuw dorpshuis verrezen. De ouderen beschikken over een eigen steunpuntgebouw, de tennisliefhebbers kunnen terecht op meerdere banen en de winkelende burgers hebben sinds kort hun eigen centrum. Samengevat biedt Nieuwendijk goede perspectieven voor haar bewoners bij het betreden van de 21e eeuw.

Jan Biesheuvel - Nieuwendijk april ’98


Geschiedschrijvers

In 1996 vierde Nieuwendijk haar 350-jarig bestaan. Ter gelegenheid hiervan verscheen het boek 'Kroniek van een dijkdorp' geschreven door Jan Biesheuvel. Op de Nieuwendijk Sijt zijn een aantal bijdrages van hem te vinden. Jan Biesheuvel overleed op 2 december 2007. Over het rijke Nieuwendijkse verleden is veel te vertellen, want ook Joke Streef heeft een bijdrage op het net gezet.



Jan Biesheuvel

 
Terug naar de inhoud | Terug naar het hoofdmenu